Kaçış Yolu Aydınlatması
Kaçış Yolu Aydınlatması Nasıl Tasarlanır?
Kaçış yolu aydınlatması tasarımının temeli, alanı doğru sınıflandırıp her sınıfa TS EN 1838'in öngördüğü minimum aydınlık değerini sağlamaktır.
Üç temel aydınlık değeri:
- 🚶 Kaçış yolu → merkez hatta en az 1 lüks
- 🏟 Açık alan (anti-panik, >60 m²) → zeminde en az 0,5 lüks
- ⚙️ Yüksek riskli alan → en az 15 lüks
📲 Projenizi TS EN 1838'e uygun tasarlayalım: kat planınızı gönderin.
Kaçış yolu aydınlatması, elektrik kesildiğinde binadan güvenli tahliyeyi sağlamak için kaçış güzergâhını ve çıkışları aydınlatan sistemdir. TS EN 1838'e göre 2 metre genişliğe kadar olan kaçış yollarında, merkez hattı üzerinde döşeme seviyesindeki aydınlık en az 1 lükstür. Tasarım; alanın kaçış yolu, açık alan veya yüksek riskli alan olarak sınıflandırılması, her sınıfa uygun lüks değerinin sağlanması ve armatürlerin zorunlu noktalara yerleştirilmesiyle yapılır.
Tasarımın İlk Adımı: Alanı Sınıflandırmak
Doğru tasarım, alanı üç kategoriye ayırmakla başlar; çünkü her kategorinin lüks hedefi farklıdır. Kaçış yolu aydınlatması güvenli çıkışı ve yangın/güvenlik ekipmanının bulunmasını sağlar; açık alan (anti-panik) aydınlatması paniği azaltarak insanların kaçış yoluna güvenle ulaşmasını sağlar; yüksek riskli görev alanı aydınlatması ise tehlikeli süreçlerin güvenli şekilde durdurulmasına katkı sağlar. Uygulamada en önemli nokta bu sınıflandırmanın doğru yapılmasıdır; yanlış sınıf, yanlış lüks ve uygunsuz proje demektir.
Kaçış Yolu Aydınlatması (1 Lüks)
Koridorlar, merdivenler ve çıkışa götüren güzergâhlar bu sınıftadır. 2 metre genişliğine kadar olan kaçış yollarında merkez hattı boyunca döşeme seviyesinde en az 1 lüks sağlanmalıdır; 2 metreden geniş yollar yan yana 2 metrelik şeritler gibi değerlendirilir. Düzgünlük açısından maksimum aydınlığın minimum aydınlığa oranı 40:1'i aşmamalıdır.
Açık Alan / Anti-Panik Aydınlatması (0,5 Lüks)
Geniş salonlar, foyeler ve toplanma alanları bu sınıfa girer. EN 1838'e göre açık alan aydınlatmasında zemindeki yatay aydınlık en az 0,5 lüks, ortalama aydınlık ise 1 lüks olmalıdır; 60 m²'nin üzerindeki alanlar ve toplanma bölgeleri bu kategoriye girer. Alanın çevre kenarlarındaki 0,5 metrelik şerit bu hesaba dahil edilmez.
Yüksek Riskli Alan Aydınlatması (15 Lüks)
Hareketli makine, kimyasal banyo, kazan dairesi, enerji dağıtım ve üretim kontrol odaları bu sınıftadır. Tehlikeli ekipmanların bulunduğu alanlarda aydınlatma seviyesi en az 15 lüks, düzgünlük oranı ise 10:1 olmalıdır. Bu alanlarda amaç tahliye değil, tehlikeli sürecin güvenle durdurulmasıdır.
Alan tipine göre hedef değer:
- ✔ Koridor / merdiven → 1 lüks (kaçış yolu)
- ✔ Salon / foyer / toplanma (>60 m²) → 0,5 lüks (açık alan)
- ✔ Makine / kazan / pano odası → 15 lüks (yüksek riskli)
- ✔ Çıkış kapıları → piktogramlı yönlendirme armatürü
Tasarım, alan sınıfı ve kaçış senaryosuna göre kurgulanır.
Armatür Yerleşimi ve Tepki Süresi
Lüks değerini tutturmak için armatürler zorunlu noktalara (çıkış, merdiven, yön değişimi, kavşak, son çıkış) konur; ardetleri seçilen armatürün ışık dağılım (spacing) verisine göre hesaplanır. Sistem ayrıca yeterince hızlı devreye girmelidir: istenen aydınlık seviyesinin %50'si 5 saniyede, tamamı ise 60 saniyede sağlanmalıdır. Süre sonunda da güvenlik korunmalıdır; acil çalışma süresi sonunda kaçış yolu aydınlığı hiçbir noktada 0,5 lüksün altına düşmemelidir.
İstanbul'daki projelerde en sık karşılaştığımız tasarım hataları:
- Açık alanı kaçış yolu gibi tasarlayıp (ya da tersi) yanlış lüks uygulamak
- Geniş koridoru tek şerit sayıp 1 lüksü tutturamamak
- Yüksek riskli alanlarda 15 lükslük zorunluluğu atlamak
- Armatürleri seyrek koyup 40:1 düzgünlük oranını aşmak
Doğru tasarım, kat planı üzerinde lüks hesabı gerektirir. Bu işi sahada yapıyoruz; projeyi TS EN 1838'e göre çıkarıyoruz.
📲 Projeniz uygun mu? Kat planınızı gönderin, alan sınıflarını ve armatür yerleşimini çıkaralım.
✔ Ücretsiz değerlendirme
✔ Hızlı dönüş
✔ İstanbul içi hizmet → [wa.me/902164990892]
Tasarım Adımları (Özet Akış)
Kaçış yolu aydınlatması tasarımı şu sırayla yapılır:
👉 Adım 1 — Kaçış güzergâhlarını ve çıkışları kat planında belirle
👉 Adım 2 — Alanları sınıflandır (kaçış yolu / açık alan / yüksek riskli)
👉 Adım 3 — Her sınıfa hedef lüksü ata (1 / 0,5 / 15)
👉 Adım 4 — Zorunlu noktalara armatür yerleştir
👉 Adım 5 — Armatür spacing verisiyle aradaki noktaları tamamla
👉 Adım 6 — Süre, tepki süresi ve düzgünlük oranını doğrula
⚠️ Net proje, tavan yüksekliği ve seçilen armatürün fotometrik verisine göre değişir.
Mini Teknik Bilgi Kutusu
| Konu | Değer |
| Kaçış yolu aydınlık | Merkez hatta ≥1 lüks |
| Açık alan (anti-panik) | Zeminde ≥0,5 lüks |
| Yüksek riskli alan | ≥15 lüks |
| Düzgünlük (kaçış/açık) | max:min ≤40:1 |
| Düzgünlük (yüksek riskli) | ≤10:1 |
| Tepki süresi | %50'si 5 sn, tamamı 60 sn |
| Süre | 60 dk (kullanıcı >200 ise 120 dk) |
| Dayanak | TS EN 1838, TS EN 50172, BYKHY |
Sık Sorulan Sorular
Kaçış yolunda kaç lüks aydınlık gerekir?
Merkez hattı üzerinde döşeme seviyesinde en az 1 lüks gerekir; süre sonunda 0,5 lüksün altına düşmemelidir.
Açık alan ve kaçış yolu farkı nedir?
Kaçış yolu güzergâhı 1 lüks gerektirir; 60 m²'yi aşan açık/toplanma alanları ise anti-panik amacıyla en az 0,5 lüks gerektirir.
Yüksek riskli alanlar için değer farklı mı?
Evet. Makine, kazan, pano gibi tehlikeli alanlarda en az 15 lüks ve 10:1 düzgünlük şarttır.
Sistem ne kadar hızlı devreye girmeli?
İstenen aydınlığın %50'si 5 saniyede, tamamı 60 saniyede sağlanmalıdır.
Geniş koridor nasıl hesaplanır?
2 metreden geniş yollar, yan yana 2 metrelik şeritler gibi değerlendirilir ve her şeride göre armatür eklenir.
Tasarımı kim yapmalı?
Lüks hesabı ve armatür yerleşimi, fotometrik veriye hâkim bir teknik ekip/mühendis tarafından kat planı üzerinde yapılmalıdır.
Doğru kaçış yolu aydınlatması; alanı doğru sınıflandırıp her sınıfa uygun lüksü (kaçış yolu 1, açık alan 0,5, yüksek riskli 15) sağlamak ve armatürleri zorunlu noktalara hesaba dayalı yerleştirmekle başlar. Tepki süresi ve düzgünlük oranı doğrulandığında sistem hem yönetmeliğe uygun hem gerçek bir tahliyede işlevsel olur.
📲 TS EN 1838 uyumlu proje için: Kat planınızı gönderin, tam tasarım ve teklif çıkaralım.
✔ Ücretsiz değerlendirme
✔ Aynı gün dönüş
✔ İstanbul içi hizmet
İlgili İçerikler
- Acil Aydınlatma Armatürü Kaç Metrede Bir Konur?
- Acil Aydınlatma Süresi Kaç Dakika Olmalı?
- Acil Aydınlatma Yönetmeliği: Zorunlu Kurallar
- AVM, Fabrika ve Otopark İçin Projelendirme
Bize Ulaşın
Görüş, öneri ya da şikayetiniz paylaşmak isterseniz, "İletişim Formu"nu doldurarak bize ulaştırabilirsiniz. En kısa sürede değerlendirip size geri döneceğiz.